|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.350. अध्यायः 350
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
वैशम्पायनेन जनमेजयंप्रति अर्जुनाय स्वमाहात्म्यख्यापनपूर्वकं श्रीकृष्णकृतनारायणादिस्वनामनिर्वचनानुवादः॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
जनमेजय उवाच। 12-350-0x(6605)(79899)
अस्तौषीद्वैदिकैर्व्यासः सशिष्यो मधुसूदनम्।
नामभिर्विविधैरेषां निरुक्तं भगवन्मम॥ 12-350-1(79900)
वक्तुमर्हसि शुश्रूषोः प्रजापतिपतेर्हरः।
श्रुत्वा भवेयं यत्पूतः शरच्चन्द्र इवामलः॥ 12-350-2(79901)
वैशम्पायन उवाच। 12-350-3x(6606)
शृणु राजन्यथाचष्ट फल्गुनस्य हरिः प्रभुः।
प्रसन्नात्मात्मनो नाम्नां निरुक्तं गुणकर्मजम्॥ 12-350-3(79902)
नामभिः कीर्तितैस्तस्य केशवस्य महात्मनः।
पृष्टवान्केशवं राजन्फगुनः परवीरहा॥ 12-350-4(79903)
अर्जुन उवाच। 12-350-5x(6607)
भगवन्भूतभव्येश सर्वभूतसृगव्यय।
लोकधाम जगन्नाथ लोकानामभयप्रद॥ 12-350-5(79904)
यानि नामानि ते देव कीर्तितानि महर्षिभिः।
वेदेषु सपुराणेषु यानि गुह्यानि कर्मभिः॥ 12-350-6(79905)
तेषां निरुक्तं त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि केशव।
न ह्यन्यो वर्णयेन्नाम्नां निरुक्तं त्वामृते प्रभो॥ 12-350-7(79906)
श्रीभगवानुवाच। 12-350-8x(6608)
ऋग्वेदे सयजुर्वेदे तथैवाथर्वसामसु।
पुराणे सोपनिषदे तथैव ज्योतिषेऽर्जुन॥ 12-350-8(79907)
साङ्ख्ये च योगशास्त्रे च आयुर्वेदे तथैव च।
बहूनि मम नामानि कीर्तितानि महर्षिभिः॥ 12-350-9(79908)
गौणानि तत्र नामानि कर्मजानि च कानिचित्।
निरुक्तं कर्मजानां त्वं शृणुष्व प्रयतोऽनघ॥ 12-350-10(79909)
कथ्यमानं मया तात त्वं हि मेऽर्धं स्मृतः पुरा।
नमोऽतियशमे तस्मै देवानां परमात्मने॥ 12-350-11(79910)
नारायणाय विश्वाय निर्गुणाय गुणात्मने।
यस्य प्रसादजो ब्रह्मा रुद्रस्य क्रोधसंभवः॥ 12-350-12(79911)
योसौ योनिर्हि सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च।
अष्टादशगुणं यत्तत्सत्वं सत्ववतांवर॥ 12-350-13(79912)
प्रकृतिः सा परा मह्यं रोदसी लोकधारिणी।
ऋता सत्याऽमरा जय्या लोकानामात्मसंज्ञिता॥ 12-350-14(79913)
तस्मात्सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः।
तपो यज्ञश्च यष्टा च पुराणः पुरुषो विराट्॥ 12-350-15(79914)
अनिरुद्ध इति प्रोक्तो लोकानां प्रभवाप्ययः।
ब्राह्मे रात्रिक्षये प्राप्ते तस्य ह्यमिततेजसः॥ 12-350-16(79915)
प्रसादात्प्रादुरभवत्पद्ममर्कनिभं क्षणात्।
तत्र ब्रह्मा समभवत्स तस्यैव प्रसादजः॥ 12-350-17(79916)
अह्नः क्षये ललाटाच्च सुतो देवस्य वै तथा।
क्रोधाविष्टस्य संजज्ञे रुद्रः संहारकारकः॥ 12-350-18(79917)
एतौ द्वौ विबुधश्रेष्ठौ प्रसादक्रोधजावुभौ।
तदादर्शितपन्थानौ सृष्टिसंहारकारकौ॥ 12-350-19(79918)
निमित्तमात्रं तावत्र सर्वप्राणिवरप्रदौ।
कपदीं जटिलो मुण्डः श्मशानगृहसेवकः॥ 12-350-20(79919)
उग्रव्रतचरो रुद्रो योगी त्रिपुरदारणः।
दक्षक्रतुहरश्चैव भगनेत्रहरस्तथा॥ 12-350-21(79920)
नारायणात्मको ज्ञेयः पाण्डवेय युगेयुगे।
तस्मिन्हि पूज्यमाने वै देवदेवे महेश्वरे॥ 12-350-22(79921)
संपूजितो भवत्पार्थ देवो नारायणः प्रभुः।
अहमात्मा हि लोकानां विश्वेषां पाण्डुनन्दन॥ 12-350-23(79922)
तस्मादात्मानमेवाग्रे रुद्रं संपूजयाम्यहम्।
यद्यहं नार्चयेयं वै ईशानं वरदं शिवम्॥ 12-350-24(79923)
आत्मानं नार्चयेत्कश्चिदिति मे भावितात्मनः।
मया प्रमाणं हि कृतं लोकः समनुवर्तते॥ 12-350-25(79924)
प्रमाणानि हि पूज्यानि ततस्तं पूजयाम्यहम्।
यस्तं वेत्ति स मां वेत्ति योऽनु तं स हि मामनु॥ 12-350-26(79925)
रुद्रो नारायणश्चैव सत्वमेकं द्विधा कृतम्।
लोके चरति कौन्तेय व्यक्तिस्थं सर्वकर्मसु॥ 12-350-27(79926)
न हि मे केनचिद्देयो वरः पाण्डवनन्दन।
इति संचिन्त्य मनसा पुराणं रुद्रमीश्वरम्॥ 12-350-28(79927)
पुत्रार्थमाराधितवानहमात्मानमात्मना।
न हि विष्णुः प्रणमति कस्मैचिद्विबुधाय च॥ 12-350-29(79928)
ऋते आत्मानमेवेति ततो रुद्रं नमाम्यहम्।
सब्रह्मकाः सरुद्राश्च सेन्द्रा देवाः सहर्षिभिः॥ 12-350-30(79929)
अर्चयन्ति सुरश्रेष्ठं देवं नारायणं हरिम्।
भविष्यतां वर्ततां च भूतानां चैव भारत॥ 12-350-31(79930)
सर्वेषामग्रणीर्विष्णुः सेव्यः पूज्यश्च नित्यशः।
नमस्व हव्यदं विष्णुं तथा शरणदं नमः। 12-350-32(79931)
वरदं नमस्व कौन्तेय हव्यकव्यभुजं नमः।
चतुर्विधा मम जना भक्ता एव हि मे श्रुतम्॥ 12-350-33(79932)
तेषामेकान्तिनः श्रेष्ठा ये चैवानन्यदेवताः।
अहमेव गतिस्तेषां निराशीः कर्मकारिणाम्॥ 12-350-34(79933)
ये च शिष्टास्त्रयो भक्ताः फलकामा हि ते मताः।
सर्वे च्यवनधर्माणः प्रतिबुद्धस्तु श्रेष्ठभाक्॥ 12-350-35(79934)
ब्रह्माणं शितिकण्ठं च याश्चान्या देवताः स्मृताः।
प्रबुद्धचर्याः सेवन्तो मामेवैष्यन्ति यत्फलम्॥ 12-350-36(79935)
भक्तं प्रति विशेषस्ते एष पार्थानुकीर्तितः।
त्वं चैवाहं च कौन्तेय नरनारायणौ स्मृतौ॥ 12-350-37(79936)
भारावतरणार्थं तु प्रविष्टौ मानुषीं तनुम्।
नानीभ्यध्यात्मयोगांश्च योऽहं यस्माच्च भारत॥ 12-350-38(79937)
निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथाऽऽभ्यदयिकोऽपि च।
नराणामयनं ख्यातमहमेकः सनातनः॥ 12-350-39(79938)
आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः।
अयनं मम ताः पूर्वमतो नारायणोस्म्यहम्॥ 12-350-40(79939)
छादयामि जगद्विश्वं भूत्वा सूर्य इवांशुभिः।
सर्वभूताधिवासश्च वासुदेवस्ततो ह्यहम्॥ 12-350-41(79940)
गतिश्च सर्वभूतानां प्रजनश्चापि भारत।
व्याप्ते म रोदसी पार्थ कान्तिश्चाभ्यधिका मम। 12-350-42(79941)
अधिभूतनिविष्टश्च तद्विश्वं चास्मि भारत।
क्रमणाच्चाप्यहं पार्थ विष्णुरित्यभिसंज्ञितः॥ 12-350-43(79942)
दमात्सिद्धिं परीप्सन्तो मां जनाः कामयन्ति ह।
दिवं चोर्वी च मध्यं च तस्माद्दामोदरो ह्यहम्॥ 12-350-44(79943)
पृश्निरित्युच्यते चान्नं वेदा आपोऽमृतं तथा।
ममैतानि सदा गर्भः पृश्निगर्भस्ततो ह्यहम्॥ 12-350-45(79944)
ऋषयः प्राहुरेवं मां त्रितं कूपनिपातितम्।
पृश्निगर्भ त्रितं पाहीत्येकतद्वितपातितम्॥ 12-350-46(79945)
ततः स ब्रह्मणः पुत्र आद्यो ह्यृषिवरस्त्रितः।
उत्ततारोदपानाद्वै पृश्निगर्भानुकीर्तनात्॥ 12-350-47(79946)
सूर्यस्य तपतो लोकानग्नेः सोमस्य चाप्युत।
अंशवो यत्प्रकाशन्ते ममैते केशसंज्ञिताः॥ 12-350-48(79947)
सर्वज्ञाः केशवं तस्मान्मामाहुर्द्विजसत्तमाः।
स्वपत्न्यामाहितो गर्भ उचथ्येन महात्मना॥ 12-350-49(79948)
उचथ्येऽन्तहिंते चैव कदाचिद्देवताज्ञया।
बृहस्पतिरथाविन्दत्तां पत्नीं तस्य धीमतः॥ 12-350-50(79949)
ततो वै तमृषिश्रेष्ठं मैथुनोपगतं तथा।
उवाच गर्भः कौन्तेय पञ्चभूतगुणात्मकः॥ 12-350-51(79950)
पूर्वागतोऽहं वरद नार्हस्यम्बां प्रबाधितुम्।
एतद्बृहस्पतिः श्रुत्वा चुक्रोध च शशाप च॥ 12-350-52(79951)
मैथुनायागतो यस्मात्त्वयाऽहं विनिवारितः।
तस्मादन्धो यास्यसि त्वं मच्छापान्नात्र संशयः॥ 12-350-53(79952)
स शापादृषिमुख्यस्य दीर्घं तम उपेयिवान्।
स हि दीर्घतमा नाम नाम्ना ह्यासीदृषिः पुरा॥ 12-350-54(79953)
वेदानवाप्य चतुरः साङ्गोपाङ्गान्सनातनान्।
प्रयोजयामास तदा नाम गुह्यमिदं मम॥ 12-350-55(79954)
आनुपूर्व्येण विधिना केशवेति पुनः पुनः।
स चक्षुष्मान्समभवद्गौतमश्चाभवत्पुनः॥ 12-350-56(79955)
एवं हि वरदं नाम केशवेति ममार्जुन।
देवानामथ सर्वेषामृषीणां च महात्मनाम्॥ 12-350-57(79956)
अग्निः सोमेन संयुक्त एकयोनिर्मुखं कृतम्।
अग्नीषोममयं तस्माज्जगत्कृत्स्नं चराचरम्॥ 12-350-58(79957)
अपि हि पुराणे भवति एकयोन्यावग्नीषोमौ देवाश्चाग्निमुखा इति। एकयोनित्वाच्च परस्परं हर्षयन्तो लोकान्धारयन्त इति ॥ ॥ 12-350-59(79958)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि नारायणीये पञ्चाशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः॥ 350॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-350-1 निरुक्तं निर्वचनम्॥ 12-350-3 गुणकर्मजं गुणः सर्वज्ञत्वादिस्तज्जम्। कर्म जगत्सृष्ट्यादि तज्जम्॥ 12-350-14 ऋता सत्या महाराज या लोकानामसंज्ञिता इति थ. पाठः॥ 12-350-17 पद्मं पद्मनिभेक्षणेति झ. पाठः॥ 12-350-32 स्तव्यः पूज्यश्च नित्यश इति ध. पाठः॥ 12-350-33 चतुर्विधाः आर्तो जिज्ञासुरर्थाथां ज्ञानी चेति गीतोक्ताः॥ 12-350-40 तेन नारायणोऽस्म्यहमिति ट. ध. पाठः॥ 12-350-41 वासयामिजगद्विश्वमिति ध. पाठः॥ 12-350-42 सर्वभूतानां ब्रह्मादीनां च भारतेति थ. पाठः॥ 12-350-45 पृच्छन्त्येनं जिज्ञासवो धर्मजातमिति वा पृच्छन्त्येनं क्षुधितादय इति वा पृश्निर्वेदोऽत्रादि वा गर्भो गर्भस्थानि॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|